लाडकी बहीण योजनेचे पैसे वाढवा; पंतप्रधानांच्या आर्थिक सल्लागार परिषदेच्या शिफारसी
मुंबई : महाराष्ट्रातील लाखो महिलांच्या आर्थिक सक्षमीकरणाचे प्रतीक असलेल्या मुख्यमंत्री माझी लाडकी बहीण योजनेच्या रकमेत वाढ करण्याची मागणी जोर धरत आहे. याच पार्श्वभूमीवर पंतप्रधानांच्या आर्थिक सल्लागार परिषदेने (EAC-PM) महत्त्वाची शिफारस केली आहे, जी योजनेच्या भविष्यासाठी दिशादर्शक ठरू शकते .
📈 EAC-PM च्या शिफारशी काय आहेत?
सौम्य कांती घोष (EAC-PM सदस्य) आणि शगिष्णा के यांनी तयार केलेल्या कार्यपत्रिकेत 'अनकंडिशनल वुमन कॅश ट्रान्सफर' योजनांचा आढावा घेतला आहे. महाराष्ट्राच्या लाडकी बहीण आणि ओडिशाच्या सुभद्रा योजनेच्या अभ्यासात लक्षणीय परिणाम दिसून आले .
- रकमेचा आढावा: चलनवाढीशी सुसंगत राहण्यासाठी हस्तांतरित होणाऱ्या रकमेचा नियमित आढावा घ्यावा. 'लाडकी बहीण योजनेचे पैसे वाढवा' या मागणीला या शिफारशीमुळे बळ मिळाले आहे .
- 'कॅश-प्लस' मॉडेल: केवळ आर्थिक सहाय्य न देता, त्याचबरोबर महिलांचे कौशल्य विकास, डिजिटल साक्षरता आणि स्वयंसहाय्य गटांशी (SHG) जोडणी करण्याचा सल्ला .
- लाभार्थ्यांची निवड: अधिक चांगल्या पद्धतीने लक्ष्यित लाभार्थी निवडीसाठी प्रयत्न करावेत, जेणेकरून निधीचा योग्य वापर होईल .
📊 योजनेचे सकारात्मक परिणाम
या अभ्यासात महाराष्ट्रातील लाभार्थी महिलांच्या खात्यातील शिल्लक सरासरी ₹६,८८४ (८४%) ने वाढली, तर मासिक खर्च ₹१,३४९ (४६%) ने वाढला. दर १०० रुपयांच्या हस्तांतरणापैकी ९० रुपये खर्च झाल्याचे निदर्शनास आले, जे अर्थव्यवस्थेला चालना देणारे आहे .
📌 विशेष माहिती
योजनेचा कौटुंबिक पातळीवरही सकारात्मक परिणाम झाला आहे. महाराष्ट्रात योजनेमुळे कुटुंबातील इतर सदस्यांची महिनाअखेरची शिल्लक २३% वाढली, तर त्यांचा खर्च ४९% कमी झाला. तसेच, शिक्षण, आरोग्य आणि जीवनशैलीवरील खर्चात वाढ नोंदली गेली .
⚖️ वित्त आयोगाचा इशारा आणि आव्हाने
सकारात्मक परिणामांसोबतच, १६व्या वित्त आयोगाने या योजनांच्या वाढत्या खर्चाकडे लक्ष वेधले आहे. महाराष्ट्राचा रोख हस्तांतरण योजनांवरील खर्च २०२३-२४ मधील ०.६% वरून २०२५-२६ मध्ये ६.२% पर्यंत वाढला आहे . आयोगाने चेतावणी दिली आहे की, जर असाच खर्च सुरू राहिला तर राज्यांची आर्थिक स्थिती दीर्घकाळ अस्थिर होऊ शकते .
🔍 पात्रता पडताळणी आणि ई-केवायसी
अलीकडेच झालेल्या पडताळणी मोहिमेत सुमारे ८० लाख अर्ज निकाली काढण्यात आले, कारण ते अयोग्य, बनावट किंवा ई-केवायसी पूर्ण न करणारे होते. परिणामी सध्या सुमारे १.६६ ते १.७ कोटी महिला योजनेसाठी पात्र राहिल्या आहेत . राज्य सरकारने या निर्णयाचे समर्थन करत अयोग्य लाभार्थ्यांना पुढील हप्ते देणे शक्य नसल्याचे स्पष्ट केले आहे .
📅 योजनेतील अद्ययावत बातम्या (जुलै २०२६)
- जून हप्ता: जून महिन्याचा ₹१५०० चा हप्ता २८ जून ते ३० जून किंवा जुलैच्या पहिल्या आठवड्यात जमा होण्याची शक्यता आहे .
- निधी मंजूरी: मे २०२६ च्या हप्त्यासाठी ₹३४४.७४ कोटी निधी मंजूर करण्यात आला आहे .
- विरोधी पक्षांची टीका: विरोधी पक्षांनी ८० लाख महिलांना योजनेबाहेर काढल्याचा मुद्दा उपस्थित करत सरकारवर टीका केली आहे .
Social Plugin